«احمدي»، يکي از فرهنگيان سرايان مخاطب سوم ماست که در زمينه آثار تاريخي اين شهر مي گويد: شهرستان سرايان داراي پيشينه تاريخي و کهني است و داراي کاروانسراها، آب انبار، حمام هاي قديمي و مساجد تاريخي و بافت تاريخي است که در زمينه مرمت و احياي آن ميراث فرهنگي خوب عمل کرده است.شهر سرايان مرکز اقامتي و هتل يا مهمانسراي مناسب ندارد و براي معرفي آن در کشور از طريق رسانه ها (راديو، تلويزيون و روزنامه ها) کار قابل توجهي انجام نشده است.علاوه بر آن وجود سد شهيد پارسا و ارتفاعات زيباي بالا دستي آن و روستاهاي سرسبز با جاذبه هاي گردشگري در منطقه مورد بي توجهي قرار گرفته است.به گفته وي، با درختکاري و ايجاد فضاهاي سبز مناسب و ارائه خدمات به مسافران مي توان از چشم اندازهاي طبيعي اين سد و ارتفاعات اطراف آن بهترين استفاده را در جلب گردشگر و رونق اقتصادي منطقه به عمل آورد.

بسياري از مشاغل سنتي و قديمي منطقه منسوخ شده است. آقاي «صابر» مخاطب بعدي ماست که درباره مشاغل گذشته سرايان مي گويد: تون بافي و کرباس بافي در گذشته در منطقه رواج داشت و بيشتر خانواده ها از طريق همين مشاغل ارتزاق مي کردند اما با گسترش صنايع ماشيني و رواج مصرف پارچه هاي کارخانه اي و خارجي، اندک اندک صنايع دستي منطقه به دليل ناتواني در رقابت با کالاهاي وارداتي از رونق افتاد و حالا هم به دليل گراني مواد و شايد بازاريابي نادرست، ديگر پارچه هاي صنايع دستي خريداري ندارد و بافت آن به صرفه نيست.البته قاليبافي کم و بيش رايج است و هنوز هستند افرادي که در منازلشان به قاليبافي مشغولند خود ما دستگاه قالي داشتيم که مجبور شديم آن را بفروشيم.خوب بود ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري براي حفظ صنايع دستي گذشته منطقه فعال تر عمل مي کرد مثلا با اعطاي وام بلاعوض يا بدون بهره يا بازاريابي کالاهاي توليد منطقه در شهرهاي بزرگ، زمينه رونق دوباره اين مشاغل را به وجود مي آورد.

«جمالي» يکي ديگر از شهروندان درباره وضعيت سرايان پس از تشکيل استان جديد مي گويد: قبل از تقسيم خراسان، سرايان بخشي از فردوس بود. حدود 5 سال است که به شهرستان ارتقا يافته البته بعضي از اداره ها هنوز مستقل نشده و در حد نمايندگي است بنابراين براي خيلي از کارها به فردوس مراجعه مي کنيم و براي بسياري از امور ديگر مثل خريد و امور اداري، مسائل درماني و ... هم به بيرجند مي رويم. البته پس از شهرستان شدن و تاسيس استان جديد، رسيدگي به امور سرايان نسبت به گذشته بسيار بهتر شده است و مسئولان استان براي بازديد از شهرستان زياد مراجعه مي کنند و مسائل پيگيري مي شود.پس از تشکيل استان در زمينه امکانات ورزشي، شهرسازي، گازرساني، پوشش تلويزيوني و تقريبا در تمام زمينه ها تفاوت ها محسوس است.همچنين سفرهاي نمايندگان مجلس و اعضاي هيئت دولت خيلي موثر بوده است و اميدواريم با همت مسئولان، شهرهاي سرايان و فردوس از بن بست جغرافيايي خارج و راه آهن هر چه سريع تر در منطقه احداث شود.

در تماس بعدي يک کشاورز ۷۷ساله سراياني پاسخگوي ما مي شود.«حسيني» درباره کشاورزي شهرستان مي گويد: در کشاورزي، سرايان حرف اول استان را مي زند و قطب کشاورزي به شمار مي رود.ده ها چاه آب در اطراف سرايان وجود دارد و ذخيره آبي سد شهيد پارسا هم در رونق کشاورزي و باغداري منطقه موثر است و گندم، پنبه، زيره، زعفران، پسته، بادام و انار محصولات عمده کشاورزي و باغي سرايان است.متاسفانه خشکسالي هاي پي در پي سال هاي اخير ضربات سنگيني به کشاورزي منطقه وارد کرده است. امسال برداشت پنبه و زعفران خيلي کم بود. کشاورزان از لحاظ پوشش بيمه اي معمولا پوشش مناسبي ندارند و با وجود اين که بيمه محصولات کشاورزي تا حدودي کمک کننده بوده است اما حجم مشکل بيشتر از اين حرف هاست. خودم دفترچه بيمه کميته امداد دارم که براي کارهاي درماني کاربردهاي محدودي دارد.

خانم «محبي»، خانه دار مخاطب بعدي ماست. به نظر وي مسئله اشتغال و بيکاري جوانان سرايان يکي از مسائل مهم مردم است.جوانان تحصيل کرده، فوق ديپلم و ليسانس بيکار زيادي داريم چون بازار کار براي اين گروه از جوانان وجود ندارد. کارهاي کشاورزي بيشتر در بهار و تابستان انجام مي شود که فصلي و موقت است. نبود بازار کار باعث شده است که بيشتر جوانان سراياني پس از پايان تحصيل به شهرهاي ديگر مهاجرت کنند و به مشاغلي مثل مغازه داري يا شاگردي بپردازند.نبود امکانات در روستاهاي اطراف نيز زمينه مهاجرت بسياري از روستاييان به شهر سرايان را به وجود آورده است و خيلي از مردم شهرها و روستاهاي اطراف در سرايان زمين خريده و ساکن شده اند و اکنون بافت جمعيتي شهر در حال تغيير است.اين شهروند با اشاره به تعطيلي تعدادي از واحدهاي صنعتي در اطراف سرايان مي گويد: چند کارخانه پنبه در شهرستان داريم که پنبه ها را تميز و به صورت عدل بسته بندي مي کنند و به کارخانه هاي نخريسي مي فرستند.يک کارخانه خوراک دام هم هست و قبلا کارخانه قند هم وجود داشت که تعطيل شد. تعطيلي کارخانه ها به ضرر اقتصاد منطقه و کشور است. شايد با ايجاد صنايع کوچک و زودبازده بتوان وضعيت اشتغال منطقه را بهبود بخشيد. به هر حال مسئولان بايد ريشه يابي کنند که چرا صنايع منطقه تعطيل يا رو به افول است.